گزارشی از افتتاح ICTI

در مراسم افتتاحیة مرکز ICTI ( مرکز بین المللی برای فن آوری و نوآوری یا ALARICO) علاوه بر زبده ترین دانشمندان و جایزة نوبل داران جهان، رئیس سازمان یونسکو، رئیس مرکز تحقیقاتی تریست ICTP نیز حضور داشتند که جمعأ 60 نفر میشدند.
جلسات این مراسم شش روزبود که دو روز اوّل آن در روم در هتل Parco dei Principi و 4 روز دیگرش در دانشگاه “کالابریا” در شهر 150 هزار نفری COSENZA در حنوب ایتالیا برگزار گردید. این مراسم در روم به وسیلة وزیر علوم ایتالیا افتتاح و با شب نشینی مجللی در قصر میلیلرد معروف ایتالیا “بُنی فاتی” Bonifati که ضمنأ رئیس ICTI و دعوت کننده به کنفرانس بود، پایان یافت.
مرکز ICTI به جهت انتقال تکنولوژی به کشورهای جهان سوّم تأسیس شده است. به این جهت جلسات افتتاحیة آن نیز صبح و بعد از ظهر مختص ارائه و بحث در بارة پژوهشهای تجربی و فناوری های جدید و چگونگی انتقال آنها به کشورهای در حال رشد بود که همه یک صدا موفقیت آن را منوط به وجود فضائی آزاد برای اندیشیدن، بیان و نشر می دانستند. در غیر اینصورت چنین انتقالی در سطح تجارت و صادارات تنزل می کند و بازار کار سنتی این ممالک را نیز مختل می سازد.
فن آوری های جدید که در همة زمینه های علمی آورده شد، بطور قطع جهان را تا 10 الی 20 سال دیگر به کلّی دگرگون خواهد نمود که مهمترین آنها در تولید انرژی، ساختارهای “نانو” متری، میکرو الکترونیک، میکروبیولوژی، پرداخت سطوح مواّد و کاربرد آن، کریستالهای مایع و فناوری جدید مربوط به آن، تکنولوژی نو در کشف معادن و استخراج بدون آلودگی محیط زیست، چشم فضائی برای مشاهد حرکت لایه های زمین در مثطع زمان حقیقی برای پیش گوئی آتشفشانها و زمین لرزه ها و جنبش شن کویرها و تغییرات سطوح و ابعاد با تغییر درجة حرارت، مکانیک مایعات در لایه ها و اتصالات، استفاده از کوآنتوم تئوری در تکنولوژیهای پیشرفته از جمله تولید کامپیوترهای کوآنتائی، نو آوری در مافوق هادیها، اقتصاد انرژی هیدروژنی و رآکتورهای فوزیونی، استفاده از پولیمرها در انتفال انرژی و تصویر و بالاخره کنترل و هدایت کارخانه های بزرگ و تحقیق سطح سیاره مریخ با چیپ CNN است که شبیه مغز انسان کار می کند.
در این کنفرانس دو مطلب مرا سخت تکان داد. نخست آماری بود که از طرف یونسکو تهیه شده بود. این آمار فعالیتهای علمی و فنی جهان و سهم هر کشوری را در آن باز تاب می کرد. 70 درصد این فعالیتها به امریکا 20 در صد به اروپا و ژاپن تعلّق دارد. ده درصد بقیه مربوط به چین و هند و بقیه کشورهای حهان سوّم است که در آن سهم ایران تنها یک در صد است.
نکتة دوّم دانشگاه “ کالابریا” بود. این دانشگاه در 30 سال پیش بوسیلة “بُنی فاتی” تأسیس و ساخته شده است. یعنی بسیار جوان تر از دانشگاه صنعتی آریامهر(شریف) است. طرح و توسعة کامپوس این دانشگاه بوسیلة مهندسین ایتالیائی برای مدّت 100 سال پیش بینی شده است. این دانشگاه خود یک شهرک است. در خیابانهای دو طبقة آن چون شیکاگو، سه خط اتوبوس رانی دیده می شود. درحال حاضر 12000 دانشجو و یک خوابگاه 4000 نفری دارد. دانشگاه دارای پیشرفته ترین لابراتوارهای تحقیقاتی در رشته های علوم پایه و پزشکی است که از آن به ویژه فن آوری جدید و سالانه صدها مقالة تحقیقی بیرون می آید. سیستم کامپیوتری آن دارای قدرت فوق العاده است و کتابخانه اش بسیار مجهز و مدرن می باشد. از کتب باستان و دانشمندان بزرگ پیشین نسخه دارد. هر کتابی در هر کجای دنیا چاپ شود، در عرض 24 ساعت در آنجا قابل دست رسی دانشجویان می باشد.
از این همه پیشرفت و نبوغ 30 ساله رشگ بردم و باخود گفتم :

میان ماه من با ماه گردون
تفاوت از زمین تا آسمان است

مسئلة انتقال تکنولوژی، مسئلة بسیار حیاتی به ویژه برای میهن ما ایران است. در این مورد باید اندیشید، باید جوانب را سنجید. باید شرایط محیط و اجتماع و بازار را در نظر گرفت. تأملی که تا به حال صورت نگرفته است و جز حرف و لفاّظی مطلبی نوشته نشده است. به این جهت تصمیم دارم از این به بعد هر ماه مقاله ای در این باره بنویسم و بحث و گفتگو در بارة فناوری را از قالب بازاری به قالب منطقی و خردورزی به کشم. باشد تا این بحث به یک “دیسکورس” یا گفتمان بدل گردد و برای آتیة کشور مفید فرار به گیرد.

مونیخ :11 دسامبر 2003