پیشگفتار

قانون اساسی مشروطیت چه در دوران اعتبار و چه در دوره پس از انقلاب هم با انتقاد‌ها و هم با بی‌اعتنائی‌هائی روبرو بود. برخی، در سایه شوم تئوری توطئه، جنبش مشروطیت را کار انگلیسی‌ها خواندند و برخی دیگر قانون اساسی مشروطیت و متمم آن را تا مرز یک برگردان ساده از قانون اساسی بلژیک پائین آوردند.

بخش یکم: درباره قانون اساسی - الف: سیری در تدوین قانون اساسی

یکی از تفاوت‌های جنبش مشروطه با دیگر جنبش‌ها و قیام‌ها در ایران آن بود که مردم تنها در صدد از میان برداشتن قدرت پادشاه مستبد نبودند بل، مخالفت با حکّام (اعم از شرعی و عرفی) هم جزء علل جنبش بود.

بخش یکم: درباره قانون اساسی - ب: جستجو در قانون اساسی

تدوین کنندگان قانون اساسی با آگاهی به اوضاع و احوال ایران به تثبیت مجلس شورای ملی دست یازیدند و با سلب یا محدود ساختن قدرت حاکمان حربه‌هائی ایذائی دولتیان را سّد کردند ودر صدد ارضای خواست مردم برآمدند.

بخش دوم: در باره متمم قانون اساسی - الف: سیری در تدوین متمم قانون اساسی , اختلاف مشروعه طلبان و هواخواهان مشروطه

بیماری مظفرالدین شاه و کارشکنی‌های محمدعلی میرزا ولیعهد، نمایندگان را شتابزده کرده بود تا، پیش از مرگ پادشاه، قانون اساسی را به امضای او برسانند. در نتیجه قانون اساسی بگونه‌ی کامل و منسجم از آب در نیامد.

بخش دوم: در باره متمم قانون اساسی - ب: جستجو در متمم قانون اساسی - ـ اصولی از متمم که مختص اوضاع ایران است

برای تطبیق متمم قانون اساسی با قانون اساسی بلژیک؛ اصول متمم را می‌توان به شرح زیر تقسیم کرد:

بخش دوم: در باره متمم قانون اساسی - ب: جستجو در متمم قانون اساسی - ـ اصول اقتباسی بی تغییراز قانون اساسی بلژیک

در همه قوانین اساسی دنیا، اصول مشترکی وجود دارد مانند اصل یکپارچگی سرزمینی، مجازات برابر قانون ویا تقسیم قوا و غیره. این اصول مشترک از منشور کبیر 1215 در انگلستان، سپس در سال 1755 در قانون اساسی کرس و تا به امروز معتبر بوده و در قوانین اساسی قید می‌شود.

بخش دوم: در باره متمم قانون اساسی - ب: جستجو در متمم قانون اساسی - ـ اصولی که با تغییراتی از قانون اساسی بلژیک اقتباس شده است

اصل هشتم را می‌توان چنین تفسیر کرد که‌ ایرانیان با هر دین و مذهب در برابر قانون دولتی برابرند و می‌توان از آن به راحتی حقوق ملل متنوعه (اقلیت‌های دینی وایرانیان غیرشیعه) را استنباط کرد

بخش دوم: در باره متمم قانون اساسی - ب: جستجو در متمم قانون اساسی - ـ نمونه‌هائی از نو آوری‌ها متمم قانون اساسی

با قانون اساسی و متمم آن، مردم صاحب رای شدند ـ با تشکیل مجلس، حاکمیت ملّی به جای حاکمیت موروثی سلطنتی و یا مذهبی استوار گشت، وضع قوانین بر عهده نمایندگان مردم گذاشته شد؛ نظام حقوقی ایران به عرفی شدن گرائید، دگرگونی استبداد فردی و مذهبی و گسست در حقوق الهی پادشاه رخ داد، دولت خودکامه دگر گشت و شهروند جای رعیت را گرفت.

منبع‌ها و ماخذها

کتاب، جستجو در قانون «از دست رفته» (قانون اساسی مشروطیت) به نقل از سامانه: http://www.iranworldinstitute.org در سایت تلاش انلاین منتشر شده است.