صلحی در خدمت دمکراسی ـ نگاهی به طرح پیشنهادی سهراب مبشری

شمار کشتگان جنگ، هر چه هم بالا، دربرابر کشتگان پس از آن در آشوب های سرتاسری؛ در پاکشوئی های قومی که از هم اکنون خط و نشان هایش را می کشند و در ترور های گسترده که اسباب دست هر روزی افراد و گروه های مسلح بیشمار خواهد بود؛ و در جنگ های کوچک و بزرگ مرزی و احتمالا فرامرزی در شمار نخواهد آمد. بیست و هشت سال حکومت آخوند و اوباش و بازاری (از بدترین گونه آن)، شیرازه کشور را از هم گسسته است. در فضای نیهیلیستی انباشته از کینه و بیزاری و انتقامجوئی، آلوده به بینوائی پردامنه توده های بی بهره ای که ریخت و پاش های نوکیسگان را می بینند همه چیز می تواند روی دهد. نمی توان انتظار تکرار انقلاب اسلامی را داشت. این بار ازهم پاشیدن دستگاه حکومتی حتا در کوتاه مدت باغارت و کشتن و سوختن همراه خواهد بود.

تلاش ــ آقای همایون توضیحات شما را در باره ناوگروه های ایالات متحده آمریکا که در آبهای جنوب ایران مستقر شده اند در مصاحبه ای با آقای مهری شنیدیم. اما به نظر میرسد چنین نیروی هولناکی تأثیری بر حکومت اسلامی نداشته است و دائماً برطبل تحریک می کوبد. تاکنون وضعیت وخیم عراق و گرفتاریهای فزاینده آمریکا و همچنین خطر از دست رفتن کامل شیرازه امور در منطقه ــ در صورت به وجود آمدن یک کانون آتش دیگر ــ تصور وقوع حمله به ایران را کمرنگ می کرد. آیا نشانه هائی وجود دارد که حمله به ایران را امری محتمل بنمایند؟


داریوش همایون ــ در این تردید نیست که امریکا دستیابی جمهوری اسلامی را به بمب اتمی تحمل نخواهد کرد و هشدار معاون رئیس جمهوری امریکا را که همه گزیدار option ها روی میز است می باید جدی گرفت. امریکائیان یک جنگ روانی به راه انداخته اند و امیدوارند که عامل ترس درکنار وسائل فشار دیگر، رژیم اسلامی را وادار به پذیرش قطعنامه شورای امنیت سازد. ولی آنها بلوف نمی زنند. گرفتاری امریکا در عراق هرچه باشد با بمب اتمی آخوند ها به مراتب بیشتر خواهد شد. دست آنها نیز چندان تهی نیست. حمله به ایران اساسا با نیرو های هوائی و دریائی صورت خواهد گرفت و گماشتن یک دریاسالار به فرماندهی نیرو های امریکائی در خلیچ فارس درست به همین دلیل بوده است. از نظر سیاسی نیز امریکائیان قوی تر از گذشته اند و قدرت های اروپائی و جهان عرب را در مخالفت با جمهوری اسلامی با خود دارند.
اگر قطار ترمز بریده برنامه سلاح اتمی همچنان در مسیر دیوانگی پیش برود احتمال حملات گستره به آماج های مهم در ایران افزایش خواهد یافت. با اینهمه خوشبختانه هنوز وقت باقی است. سخت تر شدن تحریم ها و پا درمیانی اروپائیان، با امتیازاتی که عرضه می کننذ و هراسی که در پاره ای محافل حکومتی احساس می شود شاید بتواند بالا ترین مقامات را برسر عقل آورد که اگر غم کشور را ندارند دست کم در غم خود باشند.


تلاش ــ حکومت اسلامی در پی چیست؟ به زانو درآوردن آمریکا در منطقه، دستیابی به سلاح اتمی و از این طریق «مصونیت» دائمی خود؟ و یا هردو اینها به منظور ترفیع مقام به رهبری نیروهای اسلامی در منطقه و جهان؟


داریوش همایون ــ از مردانی با سطح فرهنگی روضه خوانان و سینه زنان به خوبی بر می آید که بخواهند امریکا را به زانو در آورند یا با مذهبی که سرتاسرش را با بد ترین خرافات پوشانده اند در اندیشه تسلط بر جهان اسلام باشند. همه جنبش های اسلامگرا Islamistاز جمله سنیان درپی فرمانروائی بر جهان اسلام و سپس سراسر جهان بهر وسیله هستند. رویای تجدید 1400 سال پیش آنها را گرفته است و آخوندها در ایران و بن لادن در کوه های مرز افغانستان و پاکستان راه را نشان داده اند. بمب اتمی مسلما به ماندگاری یک دیکتاتوری کمک می کند ولی برای نگهداشتن رژیمی که با آرزو های بلند و گذران روزانه یک جمعیت هفتاد میلیونی در جنگ است بس نیست. بر همه ملاحظاتی که شمردید می باید نیاز به نشان دادن یک دستاورد را افزود. آنها جز بمب چه دارند که در نامه سیاه خود ثبت کنند؟


تلاش ــ نیروهای حکومتی که باکی از حمله نظامی به خاک ایران ندارند، از چه پیامدهائی ـ در صورت وقوع آن ـ غافلند؟


داریوش همایون ــ باک از حمله نظامی هست و از بسیاری پیامد هایش نیز غافل نیستند ولی در ارزیابی قدرت خود و ضعف امریکا اشتباه می کنند. اگر به سخنان مسئولان رژیم توجه کنیم تکیه آنها همه بر آسیب هائی است که به امریکا خواهد خورد در حالی که وظیفه ما رساندن خودمان به بالا ترین سطح جهانی است و نه آسیب زدن به دیگران. گیریم امریکا هزاران کشته و میلیارد ها دلار از دست داد، ما چه به دست خواهیم آورد؟


تلاش ــ اخیراً لیستی از سوی نیروهای مبارز داخلی منتشر شده که در آن پیش بینی می شود؛ در صورت حمله به ایران، کدام مناطق استراتژیک، کدام تأسیسات نظامی صنعتی، راههای ارتباطی و... هدف قرار می گیرند. بی تردید در صورت وقوع چنین حمله ای تلفات انسانی نیز بسیار دهشتناک خواهد بود. و گذشته از همه اینها، آیا اساساً بقای کشور و ادامه حیات ملتی به نام ملت ایران دستخوش نابودی نخواهد شد؟ آیا برای نیروهائی که در چهارگوشه ایران درکمین نشسته اند تا در خلأ قدرت ـ یا تضعیف آن ـ تکه هائی از این خاک را به یغما برند، این فرصتی «طلائی» نخواهد بود؟


داریوش همایون ــ جبران ویرانی ساختار های صنعتی و نظامی و ارتباطی دست کم بیست سال ما را واپس خواهد برد. شمار کشتگان جنگ، هر چه هم بالا، دربرابر کشتگان پس از آن در آشوب های سرتاسری؛ در پاکشوئی های قومی که از هم اکنون خط و نشان هایش را می کشند و در ترور های گسترده که اسباب دست هر روزی افراد و گروه های مسلح بیشمار خواهد بود؛ و در جنگ های کوچک و بزرگ مرزی و احتمالا فرامرزی در شمار نخواهد آمد. بیست و هشت سال حکومت آخوند و اوباش و بازاری (از بدترین گونه آن)، شیرازه کشور را از هم گسسته است. در فضای نیهیلیستی انباشته از کینه و بیزاری و انتقامجوئی، آلوده به بینوائی پردامنه توده های بی بهره ای که ریخت و پاش های نوکیسگان را می بینند همه چیز می تواند روی دهد. نمی توان انتظار تکرار انقلاب اسلامی را داشت. این بار ازهم پاشیدن دستگاه حکومتی حتا در کوتاه مدت باغارت و کشتن و سوختن همراه خواهد بود.
حکومت اسلامی، ایران را به حال شیری زخمی انداخته است که کرکسان بسیار در پیرامونش به پروازند. آنها کارگزاران سیاسی و فرهنگی و اندک اندک نظامی خود را هم دارند. با آنکه هیچگاه نمی باید نیرومندی درونی ملتی را که تاب بدتر از اینها را هم آورده دست کم بگیریم نگرانی ژرف هست و بجا هم هست.


تلاش ــ نیروهائی در میان مخالفین حکومت اسلامی با نگاه به جدی بودن خطر حمله نظامی به ایران و با تصور درستی از پیامدهای آن، بر این نظرند؛ که اپوزیسیون نه تأثیری روی سیاستهای آمریکا دارد و نه بر سیاستهای حکومت اسلامی، بنابراین نمی تواند جلوی حمله احتمالی به ایران را سد نماید. اما برای این که ایران از دست نرود، باید آماده شد و خلأئی را که با در هم شکستن حکومت اسلامی ایجاد می شود، بلافاصله پر نمود. چنین نگاهی ظاهراً بسیار منطقی به نظر می رسد. نظر شما در این باره چیست؟


داریوش همایون ــ پر کردن خلاء، آرزوی بیست و چند ساله بوده است ولی با چه؟ اینکه هر چند ده نفر یا چند صد نفری گرد هم آیند و بیانیه بدهند خلاء ی را پر نمی کند. ما درست نمی دانیم در درون ایران چه نیرو هائی برای گرفتن جای رژیم اسلامی دارند آماده می شوند و طبعا هر که به صحنه نزدیک تر باشد جای خالی را زود تر پر خواهد کرد. انها که در بیرون خواب پر کردن جای خالی رژیم را می بینند با توجه به دورافتادگی شان تنها در یک صورت ــ با هواپیمای جنگی امریکائی ــ می توانند فورا و با قدرت کافی به تهران برسند و توصیه من آن است که حتما از آن بپرهیزند. مخالفان بیرون می باید نخست گره جنگ صلیبی چهل پنجاه ساله خود را بگشایند. از اینروست که به نظر من اولویت را می باید به همرائی بر اصول جهانروای دمکراسی و حقوق بشر داد و از چنبر مبارزات بیهوده برسر تعبیر تاریخ همروزگار یا شکل حکومت بیرون آمد. هر کس هم می تواند دیدگاه خود را داشته باشد و با همه وجود به آن بچسبد. این بر مهم ترین نیرو های چپ و راست است که به ان جنگ پایان دهند؛ دست و پای خود را از گذشته زیان، از یخزدگان تاریخ، آزاد کنند؛ و نه خلاء حکومتی بلافاصله پس از جنگ، جنگی که جلوگیری از آن نخستین وظیفه همه ماست، بلکه خلاء سیاسی ایران را پر کنند.


تلاش ــ نیروهای مورد بحث توافق میان حکومت اسلامی و کشورهای غربی و در رأس آن آمریکائی ها را در جهت تثبیت حکومت، و شکستی برای مبارزات دمکراتیک ایران تلقی می کنند. اما خلأ قدرتی که در پی حمله نظامی به خاک ایران پر شود، تا چه میزان شانس پذیرش از سوی نیروهای دیگر و ادامه بقای دمکراتیک را دارد؟ آیا تجربه عراق در این زمینه چنین تصوراتی در مورد ایران را از پیش مردود نمی سازد؟


داریوش همایون ــ رسیدن به توافق هائی میان دو کشور ناممکن نیست و بهترین وسیله جلوگیری از جنگ خواهد بود که اولویت ملی کنونی ماست. مبارزات دمکراتیک ملت ایران نه ازافزایش دشمنی امریکا پیروز شده است و نه از کاهش دشمنی شکست خواهد خورد. حکومت ایران تثبیت شدنی، به معنی برطرف کردن مشکلات ساختاری، نیست و مبارزات دمکراتیک مردم ایران ادامه خواهد یافت ــ رابطه باامریکا هرچه باشد.
با وضعی که ایران دارد هیچ نمی توان به نیرو هائی که بلافاصله به دنبال جنگ در قدرت بمانند یا به قدرت برسند خوشبین بود. جنگ بهترین جایگزین یک رژیم بد نیست. پس از جنگ دوم استثنائا آلمان و ایتالیا و ژاپن رستگار شدند ولی هر جا پای روس ها رسید دیکناتوری توتالیتر برقرار شد. چلبی های وطنی از هم اکنون بی اعتبار شده اند. اما نیرو های سالم تر نیز هنوز نتوانسته اند شایستگی خود را نشان دهند؛ و با ماندن در حال و هوای گذشته هرگز به آن شایستگی نخواهند رسید.


تلاش ــ برخلاف نیروهای فوق بخش دیگری از نیروهای سیاسی ایران هنوز امیدوار است که به گونه ای جلو حمله به ایران گرفته شود. این نیروها خود به دو بخش تقسیم می شوند. کسانی که صورت سازش حکومت اسلامی با آمریکا را تنها شکل تحقق صلح در منطقه می بینند. دامنه این نیروها از درون حکومت اسلامی تا بخشی از اپوزیسیون کشیده می شود. این نیروها گشوده شدن جبهه نیروهای صلح در آمریکا و اروپا را تقویت مواضع خود دانسته و همه ایرانیان خارج کشور را به شرکت در چنین جبهه ای فرا می خوانند. وزنه فشار چنین «صلح جوئی» بر حکومت اسلامی به چه میزان است؟


داریوش همایون ــ اگر می شد با زبان خوش و با تظاهرات ضد جنگ و شعر گفتن برای صلح و هم این بد است و هم آن بد است جلو حمله به ایران را گرفت همه چیز چه اندازه آسان می شد! اصلا می توانستیم خود این رژیم را عوض کنیم. مگر اینهمه از آن نخواسته اند که لطف کند و کنار برود؟ سازش حکومت اسلامی با امریکا نه به زور تظاهرات صلح جویان بلکه زیر فشار های کمرشکن امکان پذیر خواهد بود. پاره ای هم میهنان ما حاضرند به هر قیمت، هیچ بهائی برای رسیدن به خواست های خود نپردازند. من "به هر قیمت" را به عمد آورده ام. هیچ بهائی نپرداختن، هزینه های سنگین دارد. اما برای آنها که تنها می خواهند خوب جلوه کنند چه اهمیت دارد؟


تلاش ــ اما بخش دیگر نیروهای مخالف حکومت اسلامی ــ از جمله خود شما ــ در حالی که به شدت مخالف هر گونه حمله نظامی به خاک ایران است، از فشار بر حکومت اسلامی نمی خواهد غفلت ورزد. آیا چنین سیاستی هنوز ممکن است به راستی بتواند مانع جنگ شود، بدون آنکه به خدمتگزار حکومت اسلامی بدل گردد؟ این نیرو از چه امکانات درونی ــ امکانات خود ایرانیان ــ و امکانات بین المللی برخوردار است؟


داریوش همایون ــ این دنباله همان روحیه خدا و خرما را باهم خواستن است. بلی، مطمئن ترین راه جلوگیری از جنگ رسیدن به توافق است ــ هرچه هم موقتا رژیم را نیرومند تر برجای گذارد. اگر کسی توافق را در بافتار context کنونی به مصلحت ملی بداند هوادار رژیم نشده است. چنانکه اشاره کردم ما می باید اولویت های خود را مرتب کنیم. ما نمی باید از بیم اتهامات کسانی که می دانم به آنها نظر دارید آرمان های خود را برای ایران ــ یک کشور، یک ملت و در یک دمکراسی لیبرال ــ فدای محبوبیت در میان واماندگان تاریخ کنیم.
امکانات بین المللی کسانی که می خواهند جمهوری اسلامی مانند کره شمالی، زیر سخت ترین فشار ها به توافقی با امریکا تن در دهد دانسته نیست و نیازی هم به آن ندارند. ولی اطمینان دارم که برای مردم ایران نیز برطرف شدن بحران اتمی بی جنگ حتا اگر به بهای تحریم باشد بهترین گزینه choice است.


تلاش ــ اخیراً از سوی یکی از کادرهای سازمان فدائیان خلق ایران (اکثریت) ـ آقای سهراب مبشری ـ در زمینه دفاع از صلح و توضیح چگونه صلحی، طرحی پیشنهاد شده است، که در آن علاوه بر مخالفت با حمله نظامی به ایران، همچنین بر ضروت مقابله با سیاست های تحریک آمیز جمهوری اسلامی و ماجراجوئیهای اتمی ایران و ادامه فشار براین حکومت، تکیه دارد. در این طرح پیشنهادی، تشکیل وسیعترین جبهه صلح خواهی از سوی همه ایرانیان ـ از هر گرایش سیاسی که هم مخالف جمهوری اسلامی اند و هم مخالف حمله نظامی ـ پیش بینی شده است. ایشان بر این باور است که امروز ایرانیان دمکرات و صلح جو باید صدایشان را بلند کنند و بگویند که بالاخره می خواهند صلحی را در کنار جمهوری اسلامی و برعلیه غرب جستجو کنند، یا در کنار جهان غرب و بر علیه حکومت اسلامی. نظر شما در باره چنین طرح پیشنهادی چیست؟ آیا فکر می کنید شرایط مادی تحقق عملی چنین طرحی فراهم باشد؟


داریوش همایون ــ این پیشنهاد یکی دیگر از نشانه های سرزندگی و شهامت در سازمان فدائیان ایران (اکثریت) است. هم اولویت ها در آن به درستی آمده است، هم گشاده نظری لازم در آن دیده می شود. این دشمنی با امریکا و اسرائیل بسیاری از چپگرایان را بی آنکه بخواهند به رو بیاورند همچنان مانند سه دهه پیش دنباله روان حزب اللهی ها نگهداشته است. ما به عنوان ایرانی چه گرفتاری با اسرائیل یا امریکا داریم؟ تا پیش از این انقلاب اسرائیل بهترین دوست ما در منطقه و امریکا کارآمد ترین سپر ما دربرابر تهدید همیشگی شوروی بود ــ هردو هم البته به ملاحظات مربوط به خودشان که حق و وظیفه هر دولتی است. فلسطینی ها چه گلی به سر ما زده اند که می باید مصالح ملی خود را فدایشان کنیم؟ با جبهه جمهوری اسلامی و حماس و حزب الله و حافظ اسد و مقتدا صدر و هوگو چاوز به کجا می توان رسید؟
در میان پیشنهاد هائی که راه درستی پیش پای مخالفان مسئول و جدی رژیم اسلامی می گذارند نظر آقای سهراب مبشری از همه بهنگام تر و نتیجه بخش تر است زیرا ضمنا بسیاری تابو های دست و پا گیر پیشرفت و بهروزی ایران را می شکند.


تلاش ــ آیا چنین طرح صلحی از سوی حزب مشروطه ایران و سایر نیروهای طرفدار نظام پادشاهی حمایت خواهد شد، حتا اگر ابتکار عمل آن در دست نیروهای سازمان فدائیان باشد؟


داریوش همایون ــ حزب مشروطه ایران تا کنون هیچ مشکلی در پذیرفتن و پشتیبانی طرح ها و پیشنهاد های روشنرایانه از هر سو بوده اند نداشته است و مسلما این نظر را نیز تایید می کند و به سهم خود پیش می برد. ما در مرحله کنونی با هیچ گروهی در رقابت نیستیم و خوشنود خواهیم شد که دیگران در راه درست پیشگام ما باشند زیرا چنانکه در کنگره ششم حزب نیز به تازگی اعلام کردم اولویت ما اکنون قدرت سیاسی نیست، بازسازی و اصلاح سیاست است که همه ایرانیان از آن برخوردار خواهند شد. بازسازی و اصلاح سیاست ایران نیاز به ابتکارات از هر سو دارد و کار یک دو گروه نیست، هرچند اگر دیگران نکردند همان یک دو گروه نیز نمی باید دست بردارند.
نیرو های هوادار پادشاهی مانند هر گرایش سیاسی دیگر بسیار گوناگون و ناهمگن هستند و من نمی دانم چه خواهند کرد. بیشترشان تا کنون اصلا پروای چنین مسائلی را نداشته اند.


تلاش ـ آقای همایون با تشکر فراوان از شما.