بدفهمی "الیت" فکری ایران!

ما نوع نظام پادشاهی را برای رسیدن به مقصد نهائی که همانا یک دموکراسی لیبرال است مفید تشخیص داده و به آن وفاداربوده و وفادار هم خواهیم ماند.

جناب آقای علی کشگر در مقاله ای با عنوان "مشروطه دلالت بر پادشاهی نمی کند!" بیانات و صحبتهای جناب دکتر همایون در بحثهای آزاد دفتر پژوهش حزب مشروطه ایران پیرامون افزودن واژه "لیبرال دموکرات" به نام حزب را بهانه ای کرده اند برای حمله به بدنه حزب مشروطه ایران که جا دارد جهت روشن شدن مطلب توضیحاتی در این زمینه داده شود.

بدفهمی جناب کشگر از بیانات جناب همایون و از آنچه در درون حزب مشروطه ایران در رابطه با اضافه کردن واژه "لیبرال دموکرات" به نام حزب می گذرد به اندازه ای گسترده است که پرداختن به آنرا کمی مشکل می کند چرا که انسان درمانده می ماند که از کجا باید شروع کرده و با روشنگری در رابطه با کدام بدفهمی مطلب را به پایان برد.

اولین بدفهمی ایشان از آنجا ناشی میشود که تصور می کنند با مطالعه متن گزارش آنچه در دفتر پژوهش حزب مشروطه ایران بیان می شود و از طرف حزب منتشر و در دسترس عموم قرار می گیرد که این خود سنتی بسیار پسندیده و لیبرال است و شاید برای اولین بار باشد که در تاریخ احزاب (حداقل در ایران) حزبی داوطلبانه و بدون هیچ پنهانکاری و نگرانی متن بحثهای آزاد درونی خود را در اختیار عموم قرار می دهد می توانند در رابطه با "بدنه حزب" به این نتیجه گیری غلط برسند که گویا بدنه حزب با "لیبرال دموکراسی" مشکل دارد و در برابر آن مقاومت می کند. در صورتی که مطلقا چنین نیست.

تمام اسناد حزبی که همه هم در دسترس عموم است به خوبی نشانگر این حقیقت هستند که بدنه حزب بر خلاف تصور ایشان مشکلی با اصل "لیبرال دموکراسی" ندارد.

در ابتدای منشور حزب که در کنگره های گوناگون حزب مورد بحث و تبادل نظر بدنه حزب قرار گرفته و توسط همان بدنه نیز به تصویب رسیده است به روشنی بیان میشود که "حزب مشروطه ایران، برای آزادی ميهن، رهايی از فاشيسم مذهبی و پايه‌گذاری يک نظام ملی، مردمی و پيشرو و برقراری یک دمکراسی لیبرال، به معنی اعتبار رای اکثریت در چهارچوب اعلامیه جهانی حقوق بشر، پایه گذاری شده است."

سالها پیش از افزوده شدن واژه "لیبرال دموکراسی" به مقدمه منشور حزب تمام اصول پایه ای یک دموکراسی لیبرال در اسناد حزب مندرج بود و توسط بدنه حزب به تصویب رسیده بود و بدنه حزب در نتیجه بر خلاف تصور جناب کشگر با یک دموکراسی لیبرال مشکلی نداشته و ندارد که اگر می داشت در مقدمه منشور خود به روشنی هدف خود را برقراری یک دموکراسی لیبرال اعلام نمی کرد.

آنچه در درون حزب می گذرد عمدتا اختلاف بر سر این نظر است که تا چه اندازه اضافه کردن واژه لیبرال دموکرات به نام حزب ما را به رسیدن به اهدافمان یاری می دهد و ابهامات را برطرف می کند و یا بر عکس بر آنها می افزاید. بحث بر سر ارزش تاکتیکی این کار است و نه مخالفت با اصل لیبرال دموکراسی.

دیگر اینکه نوک تیز حمله ایشان به بدنه حزب مشروطه ایران است. هم آنان که ایشان با لطف اینگونه توصیفشان می کنند که " هنوز درک درستی از مفهوم مشروطه نیافته و از سنت مشروطه، پادشاهی می فهمد!؟ از ذهنيتی که يک تجربه تاريخی خود را به قدمت دو سده نمی فهمد يا نمی خواهد بفمهد، چگونه می توان انتظار داشت مفهوم لیبرال دموکراسی که "تمام آینده بشریت درش است" و بار فلسفی، تاريخی، فرهنگی، اجتماعی عظيم حداقل هفت سده ـ از آغاز سده ی سيزدهم تا سده ی بيستم ـ را در خود حمل می کند، فهمیده و از اضافه شدن این واژه بر نامش بیم نداشته باشد."

همانگونه که گفته شد بر خلاف تصور جناب آقای کشگر بیم و هراسی از اضافه شدن این واژه "لیبرال دموکرات" به نام حزب به خاطر هراس از لیبرال دموکراسی در بدنه حزب به طور اصولی وجود ندارد یا حداقل من چنین بیم و هراسی را در بدنه حزب نمی بینم. آنچه هست اختلاف بر سر ارزش تاکتیکی این کار است. دوستانی معتفدند که این کار از لحاظ تاکتیکی با توجه به بار سیاسی (و نه تئوریک) این واژه که بسته به کشورهای گوناگون متفاوت است و خواه ناخواه با خود به همراه خواهد آورد ممکن است برای حزب دردسر سازتر باشد و در زمانی که در منشور به روشنی اهداف حزب مشخص شده است اضافه کردن این واژه به نام حزب لزومی ندارد.

این که این اختلاف نظر تاکتیکی چه ارتباطی با آنچه جناب کشگر از آن به عنوان "بیم و هراس" از لیبرال دموکراسی که "تمام آینده بشریت درش است" توصیف می کنند دارد سوالی است که ایشان باید پاسخگوی آن باشند و نه بدنه حزب مشروطه ایران. تا آنجا که به ما "بدنه" حزب مربوط می شود بیم و هراسی از لیبرال دموکراسی که به حق "تمام آینده بشریت" درآن است وجود ندارد!

دیگر اینکه ایشان فرموده اند که "آيا شش سال مقاومت پیکره حزب در برابر افزودن لیبرال دمکراسی بر نام حزب به معنا و نشانه ی درک بدنه ی حزب از هستی سیاسی و ضرورت وجود حزبی و تشکيلاتی خود به دفاع از پادشاهی ـ شاهزاده رضا پهلوی ـ نيست؟ در برابر چنين ذهنيت ناآماده و پرورش نيافته ای، نوشتن لیبرال دمکراسی زیر نام حزب مشروطه چه دردی را درمان خواهد کرد؟ "

مقاومت شش ساله پیکره حزب حتی اگر این مقاومت با آن ماهییتی که ایشان می خواهند به خورد خواننده مقاله خود دهند وجود میداشته که نداشته است چه ارتباطی به "هستی سیاسی و ضرورت وجود حزبی و تشکیلاتی" ما و "دفاع از پادشاهی شاهزاده رضا پهلوی دارد؟" مگر پادشاهی شاهزاده رضا پهلوی و یا اصولا یک نظام پادشاهی ذاتا با یک نظام دموکراسی لیبرال در تضاد است؟

نه ما که میلیونها تن از شهروندان اروپائی در کشورهائی با نظام پادشاهی چنین تضادی را نه می بینند و نه به آن باور دارند. اتفاقا در اینجا اگر"ذهنيتی ناآماده و پرورش نيافته" وجود داشته باشد از آن همان "الیت" فکری چپ گرای ایران است که هنوز آنقدر پرورش نیافته اند که از شکل یک حکومت (که آنرا به دلایل شخصی نمی پسندند و این البته حق آنان است) گذشته و به نظام سیاسی آن بپردازند.

دکتر داریوش همایون که به حق پدر معنوی حزب مشروطه ایران است و بر هیچکس پوشیده نیست که همه ما چه در سطح فردی و چه در سطح حزبی به گونه ای و به اندازه ای در خور حالات و روحییاتمان تحت تاثیر نظرات و افکار ایشان بوده و هستیم و به آن نیز می بالیم بارها و به درستی فرموده اند که «پادشاهی در کنار جمهوری، یک شکل حکومت است و مانند جمهوری، ربطی به نظام سیاسی ندارد. این هردو شکل حکومت می‌توانند قالبی برای یک دمکراسی یا دیکتاتوری باشند؛ برتری ذاتی هم بر یکدیگر ندارند.»

اگر رسیدن به لیبرال دموکراسی در ایران را هدف و مقصد نهائی خود قرار دهیم که داده ایم و به نوع نظام نه تنها به عنوان قالب که به دید راهی که برای رسیدن به آن مقصد انتخاب کرده ایم بنگریم در آنزمان راهی که برای رسیدن به آن مقصد انتخاب می کنیم نیز به همان اندازه مقصد نهائی اهمییت پیدا می کند. از شکل قالب ظاهری بیرون آمده و به وسیله ای برای رسیدن به مقصد تغییرماهییت می دهد. اساس انتخاب نظام پادشاهی دموکرات برای رسیدن به آن مقصد هم از سوی حزب مشروطه ایران در همین است. ما نوع نظام پادشاهی را برای رسیدن به مقصد نهائی که همانا یک دموکراسی لیبرال است مفید تشخیص داده و به آن وفاداربوده و وفادار هم خواهیم ماند.

"پادشاهی همه چیز نیست ولی لیبرال دموکراسی همه چیز هست" این فرموده جناب دکتر داریوش همایون رایزن حزب ما است و ما به عنوان بدنه حزب نیز به آن پایبندیم اما اینرا نیز به آن اضافه می کنیم که انتخاب راهی که ما را به این مقصد نهائی (یک دموکراسی لیبرال) برساند برای ما بینهایت مهم و اساسی است. چرا که بدون انتخاب راه درست رسیدن به این مقصد بسیار دشوار اگر نه غیر ممکن خواهد شد. از این روست که ما با اعتقاد راسخمان به برتری نوع نظام پادشاهی به عنوان راهی هموارتر و کم خطرتر از راه های دیگر که می تواند ما را به مقصد نهائی برساند و با توجه به شناختی که از شاهزاده رضا پهلوی داریم هم بر این نوع نظام و هم بر پادشاهی ایشان (در صورت تصویب و رای مردم) پافشاری کرده و می کنیم و از این دو نیز دست بر نخواهیم داشت.
حزب مشروطه ایران از ابتدای شکل گیری به اصول دموکراسی پایبند بوده و پایبند نیز خواهد ماند. در نهایت چه افزودن واژه "لیبرال دموکرات" به نام حزب در کنگره آتی حزب مورد تصویب اکثرییت اعضای حزب قرار بگیرد و چه نگیرد در ماهییت دمکراتیک و عملکرد حزب مشروطه ایران تغییری حاصل نمی شود.

چرا که تجربه حزب مشروطه ایران اگر ارزشی داشته باشد این ارزش در آن است که بر خلاف سنت دیرینه احزاب در ایران مخصوصا احزاب چپ که اکثرییت الیت فکری ایران شوربختانه از رسوبات فکری آنان بی بهره نبوده اند و هنوز نیز با آن دست به گریبانند هیچ دستوری از بالا نمی آید و بدنه حزب مکلف به تبعییت و تکرار طوطی وار نظرات مقامات حزبی کلمه به کلمه و نقطه به نقطه نبوده و نیستند و همه چیز در حزب به بحث آزاد گذاشته می شود و به تصویب اکثرییت اعضا می رسد و پس از تصویب مورد قبول بدنه حزب قرار می گیرد. افزوده شدن واژه "لیبرال دموکرات" به نام حزب نیز از این قاعده مستثنی نیست. چنانچه تصویب بشود به نام حزب افزوده خواهد شد و چنانچه تصویب نشود می رود تا درکنگره بعدی با پشت کار و تلاش طرفداران آن بار دیگر مورد بررسی و رای عمومی بدنه حزب قرار گیرد.

در این روش عملی حزب مشروطه ایران درسهائی به مراتب ژرف تر و مهم تر از یک واژه نهفته است که می تواند مورد استفاده الیت فکری ایران قرار گیرد البته اگر بخواهند.