انتخابات مجلس و امکان رسیدن به تفاهم با غرب

مساله ی فوری و حیاتی، رابطه با آمریکاست. پس از خمینی، بن بست رابطه آمریکا با رژیم جمهوری در گرو جنگ قدرت در داخل رژیم بوده است. هیچ یک از گروه های مدعی قدرت، آمادگی این را نداشتند که از اقدامات گروهی دیگر برای رسیدن به نوعی تفاهم با آمریکا، استقبال کنند.

آخرین انتخابات در ایران یک برنده آشکار و چندین بازنده داشت. همان طور که انتظار می رفت، این بار بیش ترین کرسی های مجلس وسیله ی برگزیدگان سپاه پاسداران فتح شدند. بازنده های اصلی دو رئیس جمهور و رئیس مجلس پیشین بودند. این سه تن، نماینده گروه های مختلف ملایان سنتی هستند که مسند قدرت را از هنگام انقلاب اسلامی تا کنون در ایران اشغال کرده بودند. می توان گفت که این "انتخابات" نماینگر و اعلان کننده پایان دوره ی ریاست آخوندهای سنتی در ایران است.
هنوز مبارزه قدرت در داخل رژیم ادامه دارد و با در نظر گرفتن بی ثباتی در داخل و در همسایگی کشور، همیشه این آمادگی وجود دارد که با اقدامی تند، روند وقایع تغییر کند. با این حال، می توان به دو بازنده نسبی دیگر اشاره کرد. با وجودی که رئیس جمهور رژیم به طور دایم بر پیشینه ی اصولگرایی خود پای می فشرد، تند روی در سیاست خارجی و اقداماتی که در جهت تثبیت قدرت خود در داخل نظام به کار گرفته، تا مقدار زیاد سبب کاهش حمایت سپاه پاسداران از وی گردیده است. رئیس جمهور که بدون پشتوانه ی ملی و تنها با تایید و حمایت نیروهای نظامی – امنیتی به قدرت رسید، سبب وخامت وضع اقتصادی و مالی کشور گردیده است. آن هم در زمانی که درآمد ایران از نفت، در تاریخ این کشور بی سابقه بوده است. با در نظر گرفتن این درآمد ارزی بی سابقه، مشروعیت نظام تا مقدار زیادی بستگی به بهبود وضعیت مالی ملت دارد. انزوای جهانی، تشدید بی ثباتی در مرزهای ایران همراه با مسایل رو به فزونی اقتصادی، سبب گردیده که رقبای بالقوه برای ریاست جمهوری در انتخابات آینده، که همگی از سپاهیان سابق هستند، آسیب پذیری او را در یافته و بر دایره فعالیت های خود بی افزایند.
با وجودی که به نظر می رسد رهبر رژیم، پس از سال ها تکاپو، در نهایت توانسته بر دیگر رقبای داخلی غلبه کرده و مقام خود را پیش از هر زمان دیگر تثبیت شده بداند، این پیروزی را، مدیون سپاه پاسداران است. تا هنگامی که رهبر رژیم در راستای منافع سپاه حرکت و به عنوان سخنگوی آنان عمل کند، این اتحاد و تایید مقام "رهبری" ادامه خواهد داشت. همراهی سپاه پاسداران با رهبر رژیم، امنیت داخلی ایران را به طور کامل و سیاست خارجی را - به هزینه ی رئیس جمهور - تا مقدار زیاد به چنگ آنان درآورده است.
مساله ی فوری و حیاتی، رابطه با آمریکاست. پس از خمینی، بن بست رابطه آمریکا با رژیم جمهوری در گرو جنگ قدرت در داخل رژیم بوده است. هیچ یک از گروه های مدعی قدرت، آمادگی این را نداشتند که از اقدامات گروهی دیگر برای رسیدن به نوعی تفاهم با آمریکا، استقبال کنند. این امر به ویژه در رابطه با رهبر رژیم صادق است. هر گامی در این راستا که وسیله ی روسای جمهور سابق، دیگر سرآمدان رژیم و یا هر فرد و گروهی که چنین امری را در جهت منافع ایران می دانست، برداشته می شد، با پاسخ تند دستگاه رهبری روبرو می گردیده است. در این سیاست، منافع ایران، حفظ "کیان اسلام" و یا مصالح ایده ئولوژیک، در مقایسه با تثبیت قدرت در داخل نظام، نقش درجه دو داشتند.
شاید با تثبیت پیروزی یک بخش از جمهوری اسلامی بر رقبا، به آهستگی اعتماد به نفس و انعطاف لازم برای برداشتن گام در راه رسیدن به تفاهم با غرب، به آهستگی فراهم گردد. از سوی دیگر، بی ثباتی در عراق به اندازه ای بالا گرفته که مبارزه قدرت به در گیری مسلحانه میان گروه های شیعه منجر شده است. تمامی این گروه ها از کمک های مالی، سیاسی، تسلیحاتی و آموزشی جمهوری اسلامی برخوردار بوده اند. در صورت قطع منابع جمهوری اسلامی، هریک از آنان آماده اند که به دیگر قدرت های فعال در منطقه که کشورهای غربی را نیز در بر گیرد، روی آورند. جمهوری اسلامی، ناچار است که از تمامی این گروه ها و حتا بخشی از سنی ها حمایت کند تا آنان در دایره نفوذ رژیم باقی مانند. از سوی دیگر، درگیری های روزهای گذشته با گروه صدر، حکومت عراق را به مرحله ی از هم گسیختگی نزدیک کرده است. امکان زیاد وجود دارد که ائتلاف سیاسی عراق، بیش از این دیگر تاب تحمل فشار وارده را نداشته و به سرعت از هم بپاشد. جمهوری اسلامی خواهان چنین وضعیتی نیست. همزمان با افزایش بی ثباتی در عراق و افزایش کشته های سربازان آمریکایی، دولت آن کشور ایران را بیش از بیش مسئول می داند که این امر،حمله ی نظامی آمریکا به پایگاه های سپاه پاسداران را محتمل می کند. این احتمال، فوریت رسیدن به نوعی تفاهم با آمریکا، دستکم در مورد عراق را تشدید کرده است.
نشانه هایی از کاسته شدن سرسختی جمهوری اسلامی برای مذاکره نکردن با آمریکا دیده می شود. استفاده از واژه های تند و زننده در باره ی برقراری رابطه با آمریکا کم شده است. سامانه ی اینترنتی "تابناک" نزدیک به سپاه پاسداران، مذاکره آمریکا با ایران به شرطی که تنها از کانال رهبر و یا به سخن دیگر، سپاه پاسداران عبور کند، ممکن می داند. شاید پس از سال ها، برای نخستین بار در جمهوری اسلامی کانونی که قدرت لازم برای مذاکره جدی با غرب را داشته باشد، در حال شکل گیری است.
7 آوریل 2008